Spaans erfrecht van toepassing?
Ik lees helaas nog op diverse websites van met name Nederlandse makelaars en/of servicebureaus de grootste onzin over de toepasselijkheid van het Spaanse erfrecht. Zo ook in deze volgende zin: ¨De Spaanse wet stelt namelijk dat op in Spanje gelegen onroerend goed het Spaanse erfrecht van toepassing is.¨

Had de schrijver van deze ´on-zin, vooraf advies ingewonnen bij een jurist met gedegen kennis van het Spaanse en Nederlandse erfrecht, dan had ik deze zin niet op betreffende website gelezen.

Het is absoluut onjuist te (veronder)stellen dat Spaans erfrecht automatisch van toepassing is wanneer Nederlanders Spaans onroerend goed in bezit hebben. Het Spaanse Burgerlijk Wetboek geeft namelijk expliciet aan dat het nationaliteitsbeginsel geldt om te bepalen welk nationaal erfrecht van toepassing is op een nalatenschap van een buitenlander, wanneer deze komt te overlijden in Spanje.

Het internationale privaatrecht, meer specifiek voor het erfrecht het Haags Erfrechtverdrag 1989 is concrete leidraad voor de bepaling van het toepasselijk erfrecht voor Nederlanders in het buitenland, in dit verband specifiek Spanje.

Wanneer is Spaans erfrecht toepasselijk op een Nederlander in Spanje?
De Nederlandse overledene:
• is langer dan 5 jaar uitgeschreven in NL, zonder testament, Spanje als woonland, en is resident;
• heeft wel een Nederlands testament maar zonder rechtskeuze clausule voor het Nederlandse erfrecht, bijv. opgemaakt vóór 1 januari 2003, met Spanje als woonland, en is resident;
• met een testament naar Spaans erfrecht, bijv speciaal voor Spaans bezit, ongeacht Spanje als woonland.

Door een rechtskeuze voor Nederlands recht op te nemen in het testament, vermijdt men de onwenselijke situatie van vererving en afwikkeling van de nalatenschap naar Spaans erfrecht. Spanje kent geen langstlevende-bescherming, zoals Nederland biedt. Het risico bestaat dat de langstlevende direct moet afrekenen met de kinderen-erfgenamen, daar waar volgens Nederlands erfrecht, bijv via de Wettelijke Verdeling, de kinderen-erfgenamen een niet-opeisbare vordering in geld (ter grootte van hun erfdeel) hebben op de langstlevende echtgenoot. Deze wettelijke verdeling naar Nederlands erfrecht kan uitdrukkelijk in het testament worden opgenomen en geldt bij een huwelijkssituatie met minimaal één kind (al dan niet uit het huidige huwelijk). Er zijn echter ook nog andere, wellicht gunstigere testamentvormen mogelijk, afhankelijk van de persoonlijke situatie, vermogen, al dan niet residentschap van de erflater om de langstlevende beschermd achter te laten.

Kortom, een Nederlander met bezit in Spanje en/of in Nederland moet één testament laten opmaken voor alle bezittingen, met rechtskeuze voor Nederlands recht.

Een aantal belangrijke suggesties tot slot:
• Laat nóóit een bestaand Nederlands testament vertalen naar het Spaans
• Maak nóóit een Spaans (erfrecht) testament speciaal voor (tweede) Spaanse woning
• Maak nóóit een Spaans (erfrecht) testament naast een bestaand Nederlands testament
• Bij twee (Spaanse én Nederlandse) testamenten > altijd herroepen door nieuw testament naar Nederlands erfrecht > dit voorkomt problemen bij afwikkeling nalatenschap (in Spanje én NL)
• Denk meer na over schenken bij leven, dit bespaart op erfbelasting, immers het saldo van de latere nalatenschap vermindert
• Laat u altijd adviseren door een Nederlandse erfrechtspecialist, jurist en/of notaris.