Op 1 maart jl. heeft Tros Radar aandacht besteed aan het stelsel van het Nederlandse erfrecht en de nieuwe erfbelasting (voorheen: successierechten), dat geldt sinds 1 januari 2010. De notarissen in Nederland zijn de dagen daarna doorlopend gebeld, zo ook onze samenwerkende notaris mr Armand Hanser van Amer Notarissen in Raamsdonkveer.

Ook hier in Spanje staat onze telefoon de laatste weken roodgloeiend door de vele telefoontjes van Nederlanders met bijv een Spaanse woning de telefoon om een afspraak te maken over advies over de fiscale gevolgen van de diverse langstlevende testamentvormen zoals de Ouderlijke Boedelverdeling (van voor 2003) of een langstlevende testament waarin de Wettelijke Verdeling is opgenomen na de invoering van het huidige erfrecht van 2003.

Sinds die uitzending en de weken erna is het druk geweest met de unieke dienst in Spanje van FLORES Juridisch Advies, de quickscan op testamenten.
In Nederland maar ook hier in Spanje zetten Nederlanders zich ertoe om hun testamenten te wijzigen, of in ieder geval bestaande Spaanse testamenten, die men heeft naast een Nederlands testament te herroepen.

In onze dagelijkse praktijk bestaat nog wel eens verwarring rondom de begrippen erfrecht en erfbelasting .
Daarom is het goed om de twee begrippen hieronder uiteen te zetten.
Het erfrecht regelt de overgang van de bezittingen en schulden van erflater op de erfgenamen.
De erfbelasting is de belasting op een erfenis, die de erfgenamen zouden moeten betalen bij overlijden van de erflater.

Het huidig Nederlandse erfrecht is in werking getreden op 1 januari 2003. Hierin is de Wettelijke Verdeling vastgelegd. Wanneer een gehuwd echtpaar geen testamenten heeft laten opmaken, of men heeft deze testamentvorm expliciet opgenomen in een testament dan is de werking als volgt: Alle goederen en schulden worden toegedeeld aan de langstlevende en de kinderen krijgen een (voorlopig niet opeisbare) vordering op de langstlevende ter grootte van hun erfdeel. Over deze vordering (erfdeel) is reeds bij het overlijden van de eerste ouder successierecht in Nederland verschuldigd, afhankelijk van de hoogte van het erfdeel. De meeste mensen vinden het bezwaarlijk dat de langstlevende de successierechten, thans is de nieuwe naam erfbelasting, moet betalen voor de erfenis van de kinderen, omdat mogelijk de langstlevende hierdoor in liquiditeitsproblemen kan komen. Dat speelt vooral als al het vermogen in het eigen huis zit en er weinig spaargeld voorhanden is.

Verder is het zo dat bij het overlijden van de langstlevende het vermogen vaak al is verminderd (bijv. door schenkingen aan de kinderen) zodat er bij het overlijden van de eerste in feite “teveel” erfbelasting is betaald. Deze erfbelasting, die betaald is bij het eerste overlijden, krijgen de kinderen niet terug als mocht blijken dat er bij het overlijden van de langstlevende nagenoeg geen vermogen meer over is.

Een ander nadeel van de Wettelijke Verdeling is dat de langstlevende drie maanden de tijd na overlijdensdatum heeft om deze verdeling ongedaan te maken om voor een andere boedelverdeling te kiezen. Bijv. vruchtgebruik voor de langstlevende en bloot eigendom voor de kinderen. Dit laatste kan interessant zijn betreffende bijv. de woning in Spanje om eventuele vrijstellingen binnen de Spaanse Successiewet te kunnen benutten. Belangrijke aspecten die hiervoor in aanmerking worden genomen zijn o.a. of de ouders resident zijn in Spanje en dan ook nog langer dan 5 jaar of zelfs 10 jaar in Nederland zijn uitgeschreven? Of zijn de ouders fiscaal bezien weliswaar niet resident maar staan ze wel ingeschreven zijn in de gemeente plus in het Buitenlanderregister. Zijn er kinderen in dezelfde deelstaat woonachtig?

De gebroeders Schols, hoogleraren erfrecht, hebben een alternatieve langstlevende testamentvorm geopperd, de zgn. Tweetrapsmakingtestament. Deze testamentvorm is voor de ´gewone´ man een fiscaalvriendelijke constructie met name bij een eerste overlijden van één van de echtgenoten.

Volgende week zal ik deze langstlevende testamentvorm bespreken.