Vererving van vermogen aan de kinderen
Wie bezittingen heeft in Spanje, dient na te denken hoe zijn of haar vermogen, bij leven opgebouwd, wordt overgedragen aan of op de volgende generatie, de kinderen. Om deze erfopvolging wel goed te regelen zijn enkele testamentvormen aan te wenden waarbij de twee meest voorkomende zijn, de 'Wettelijke Verdeling' en de 'Tweetrapsmaking', welke in deze bijdrage van mr. Samuel C.R. Totays besproken worden.

Testamentvorm 1: Wettelijke Verdeling
Het huidig Nederlandse erfrecht is in werking getreden op 1 januari 2003. Hierin is de 'Wettelijke Verdeling' vastgelegd. Wanneer een gehuwd echtpaar mét kinderen geen testamenten heeft laten opmaken óf dit gehuwd echtpaar heeft deze testamentvorm expliciet opgenomen in een testament dan is de werking als volgt:

Alle goederen en schulden worden toegedeeld aan de langstlevende en de kinderen krijgen een (voorlopig niet opeisbare) vordering op de langstlevende ter grootte van hun erfdeel. Over deze vordering (erfdeel) is reeds bij het overlijden van de eerste ouder successierecht in Nederland verschuldigd, afhankelijk van de hoogte van het erfdeel.

Nadelen van de Wettelijke Verdeling
• De meeste mensen vinden het bezwaarlijk dat de langstlevende de successierechten, thans is de nieuwe naam 'erfbelasting', moet betalen voor de erfenis van de kinderen, omdat mogelijk de langstlevende hierdoor in liquiditeitsproblemen kan komen. Dat speelt vooral als al het vermogen in het eigen huis zit en er weinig spaargeld voorhanden is.

• Daarnaast is het vaak zo dat bij het overlijden van de langstlevende het vermogen al is verminderd (bijvoorbeld door schenkingen aan de kinderen) zodat er bij het overlijden van de eerste in feite “teveel” erfbelasting is betaald. Deze erfbelasting, die betaald is bij het eerste overlijden, krijgen de kinderen niet terug, als mocht blijken dat er bij het overlijden van de langstlevende nagenoeg geen vermogen meer over is.

• Een ander bezwaar tegen de Wettelijke Verdeling is dat de langstlevende tot drie maanden na overlijdensdatum de tijd heeft om deze verdeling ongedaan te maken om voor een andere boedelverdeling te kiezen zoals ondermeer het vruchtgebruik voor de langstlevende en bloot eigendom voor de kinderen. Dit laatste kan interessant zijn met betrekking tot het bezit van een woning in Spanje om eventuele vrijstellingen binnen de Spaanse Successiewet te kunnen benutten.

Testamentvorm 2: Tweetrapsmaking
Uitgaande van het voorbeeld van een gehuwd echtpaar mét kinderen. Een alternatieve langstlevende testamentvorm is de Tweetrapsmaking.

Elkaar tot enig erfgenaam te benoemen
Hier kunt u het betalen van erfbelasting bij het overlijden van de eerste ouder voorkomen, door in een nieuw testament elkaar tot enig erfgenaam te benoemen. De kinderen erven bij het eerste overlijden dus niets, ook niet op papier. Dit heeft als gevolg dat bij het eerste overlijden de langstlevende geen erfbelasting hoeft te betalen, mits de erfenis niet groter is dan 603.600 EURO (belastingcijfers 2011). Indien u in gemeenschap van goederen bent gehuwd mag uw gezamenlijke vermogen dus bijna 1.200.000 EURO bedragen. Maar let op: ook de waarde van de aan de langstlevende toekomende pensioenen en levensverzekeringen tellen hier mee.

Als later de langstlevende overlijdt, erven de kinderen het vermogen wat over is en pas dán dient er met de fiscus te worden afgerekend. Dat is meestal geen probleem omdat er dan geld voorhanden is. Het huis zal immers verkocht worden of het geld komt vrij.

Om te voorkomen dat de kinderen bij het overlijden van de tweede ouder teveel belasting moeten betalen, kan in het testament een zogenaamde “tweetrapsmaking” worden opgenomen. De kinderen worden daarbij in het testament tot opvolgende erfgenamen benoemd (zogenaamde “verwachters”). Deze regeling voorkomt een te hoge aanslag erfbelasting.

Door de tweetrapsmaking erven de kinderen in twee delen, het eerste deel van de eerst overleden ouder en het tweede deel van de laatst overleden ouder. Zodoende vallen beide erfdelen in een lager tarief en op beide erfdelen is mogelijk nog een vrijstelling van toepassing. Als er een kind eerder overlijdt, komen diens kinderen (de kleinkinderen) in zijn of haar plaats. Kortom: erfbelasting wordt pas betaald als de kinderen daadwerkelijk de nalatenschap erven en er dus geld beschikbaar is.

Voordelen van de Tweetrapsmaking
De Tweetrapsmaking kan met name interessant zijn voor de Nederlandse resident met Spaans onroerend goed, die wenst dat:
• De langstlevende de vrijstellingen in Nederland én Spanje kan benutten;
• De langstlevende géén erfbelasting betaalt;
• De langstlevende volledig eigenaar wordt van de Spaanse woning;
• De kinderen of overige erfgenamen, na het eerste overlijden, géén erfbelasting betalen in Spanje én in Nederland;
• Bij overlijden van de langstlevende, de kinderen of overige erfgenamen uiteindelijk ook minder erfbelasting betalen.

Wanneer u voor de keuze staat om uw testament te vernieuwen, zal de terzake deskundige erfrechtadviseur belangrijke aspecten in aanmerking nemen zoals o.a. of de ouders resident zijn in Spanje en dan ook nog langer dan 5 jaar of zelfs 10 jaar in Nederland zijn uitgeschreven? Of zijn de ouders fiscaal bezien weliswaar niet resident maar staan ze wel ingeschreven zijn in de gemeente en/of in het Buitenlanderregister. Zijn er kinderen in dezelfde deelstaat woonachtig?

mr. Samuel C.R. Totays FLORES Juridisch Advies Eerder verschenen in juli 2011 op Mondi.nl