Nederlanders en Spaans erfrecht
Wie onroerend goed heeft in het buitenland krijgt te maken met buitenlandse wet- en regelgeving. Maar is Spaans erfrecht dan ook van toepassing? Samuel Totays is notarieel jurist in Spanje. Eén keer per maand vertelt hij over Spaanse wet- en regelgeving. In dit artikel staat de vraag centraal wanneer de Spaanse regels voor Nederlanders van toepassing zijn.

"Ik lees helaas nog op diverse websites van met name Nederlandse makelaars en/of full-servicebureaus de grootste onzin over de toepasselijkheid van het Spaanse erfrecht voor Nederlanders die eigenaar zijn van een Spaanse (tweede) woning. Zo ook in deze volgende zin: "De Spaanse wet stelt namelijk dat op, in Spanje gelegen onroerend goed, het Spaanse erfrecht van toepassing is".

Niet automatisch Spaans recht
Had de schrijver van deze "on-zin", vooraf advies ingewonnen bij een jurist met gedegen kennis van het Spaanse én het Nederlandse erfrecht, dan had ik, en met mij waarschijnlijk veel andere mensen, deze zin niet op betreffende website hoeven te lezen. Het is namelijk absoluut onjuist te (veronder)stellen dat Spaans erfrecht automatisch van toepassing is, wanneer Nederlanders Spaans onroerend goed in bezit hebben.

Leidraad
Het Spaanse Burgerlijk Wetboek geeft namelijk expliciet aan dat het nationaliteitsbeginsel geldt om te bepalen welk nationaal erfrecht van toepassing is op een nalatenschap van een buitenlander, wanneer deze komt te overlijden in Spanje. Het internationale privaatrecht, meer specifiek voor het erfrecht het Haags Erfrechtverdrag 1989, is de concrete leidraad voor het bepalen van het toepasselijk erfrecht voor Nederlanders in het buitenland, in dit verband specifiek Spanje.

Wanneer is Spaans erfrecht toepasselijk op een Nederlander in Spanje? De Nederlandse overledene:
• is langer dan 5 jaar uitgeschreven in Nederland, zonder testament, heeft Spanje als woonland en is resident;
• heeft wel een Nederlands testament maar zonder clausule met rechtskeuze voor het Nederlandse erfrecht, bijv. opgemaakt vóór 1 januari 2003, met Spanje als woonland waar hij ook resident is;
• met een testament naar Spaans erfrecht, bijv speciaal voor Spaans bezit, ongeacht Spanje als woonland.

Langstlevende Spaans vs Nederlands erfrecht
Door een rechtskeuze voor Nederlands recht op te nemen in het testament, vermijdt men de onwenselijke situatie van vererving en afwikkeling van de nalatenschap naar Spaans erfrecht. Spanje kent geen langstlevende-bescherming, zoals Nederland. Het risico bestaat dat de langstlevende de nalatenschap direct moet verrekenen met de kinderen-erfgenamen, daar waar volgens Nederlands erfrecht, via de wettelijke Verdeling, de kinderen-erfgenamen een niet-opeisbare vordering in geld (ter grootte van hun erfdeel) hebben op de langstlevende echtgenoot, die alle bezittingen (én schulden) krijgt toegewezen. Deze wettelijke verdeling naar Nederlands erfrecht kan uitdrukkelijk in het testament worden opgenomen en geldt bij een huwelijkssituatie met minimaal één kind (al dan niet uit het huidige huwelijk). Er zijn echter ook nog andere, successiebesparende testamentvormen mogelijk, afhankelijk van de persoonlijke situatie zoals het vermogen en het al dan niet bestaan van residentschap van de erflater, om de langstlevende partner beschermd achter te laten.

Één testament
Kortom, een Nederlander met bezit in Spanje en/of in Nederland moet één testament laten opmaken voor alle bezittingen, met een correct omschreven rechtskeuze voor Nederlands recht.

Een aantal belangrijke suggesties tot slot:
• Laat nóóit een bestaand Nederlands testament vertalen naar het Spaans;
• Maak nóóit een Spaans (erfrecht) testament speciaal voor (tweede) Spaanse woning;
• Maak nóóit een Spaans (erfrecht) testament naast een bestaand Nederlands testament;
• Bij twee (Spaanse én Nederlandse) testamenten > altijd herroepen door nieuw testament naar Nederlands erfrecht > dit voorkomt problemen bij afwikkeling nalatenschap (in Spanje én NL);
• Laat u altijd adviseren door een jurist, met grondige kennis van het Nederlandse erfrecht.

mr. Samuel C.R. Totays FLORES Juridisch Advies Eerder verschenen in december 2010 op Mondi.nl